Od autora

Część I
Wprowadzenie: antropolog jako wizytator nędzy

Antropologiczne przesunięcie perspektywy

  • „Kultura nędzy”
  • Kultura, zależność, transformacja
  • Hermeneutyka i antropologia (kultura ubóstwa jako kultura pełnoprawna)

W stronę metody

  • Maurice Merleau-Ponty – „święty patron” niniejszej etnografii
  • Metoda: (nie)wiedza etnograficzna
  • Etnografia przed-tekstowa

Najdotkliwsza strona polskiej transformacji: pole badawcze

  • „Nowa bieda”
  • Potransformacyjna degradacja społeczna
  • Postsocjalizm: historia i doświadczenie
  • Badane zjawiska
  • Badania terenowe

 

Część II
Okolice Szydłowca i Przysuchy (przedgórze świętokrzyskie, Radomszczyzna)

Świat pełen przeciwności

  • Bezrobocie i rolnicza recesja
  • Wspólnota bezrobocia: unieruchomienie, prace dorywcze, „tragedia zarastania”
  • Znieruchomiałe sady, znieruchomiałe pola: niepowodzenie
  • Zależność i nieodwracalność: uwaga wobec świata
  • Ekologia drugiego stopnia

Nowe oblicze bezrobotnych wsi

  • Zbieracze dzikich ziół, runa leśnego, zbieracze jedliny
  • „Nowa ekologia”: przemienność otoczenia
  • Gromadzenie, przerabianie, przejściowość
  • „Kultura przetrwania”

 

Część III
Wałbrzych – Boguszów-Gorce

Od destrukcji do „pustej” komunikacji: likwidacja węglowego zagłębia

  • Miasto i kopalnie
  • Pełna ambiwalencji historia wałbrzyskiego zagłębia
  • Doświadczenie i likwidacja: destrukcja – miasto – ciało
  • Jak można mówić o likwidacji? (Auto) agresja – dialog – społeczna niemota
  • Wstyd uzewnętrzniony: pusta komunikacja i wewnętrzne widowiska
  • Wobec pogórniczej rzeczywistości (1)
  • Skargi – oskarżenia – triumf

Świat poddany działaniu

  • Biedaszyby, kopacze, umiejętności: aktywna wiedza ciała
  • Rytm, żarty, anegdoty: „prześmiewanie świata”
  • Prawo i bezprawie: wewnętrzne widowiska
  • Drugi obieg: ułatwienia i zaradności
  • „Wewnętrzny obrót” i rozdrobnienie transakcji
  • Dom-oikos: wewnętrzna cyrkulacja

Kopalnie na wolności

  • Urządzenia „na własną rękę”
  • Działanie i efektywność ręcznej pracy: zasoby i złoża
  • Rozbiórka – zbieractwo – przedmioty
  • Rzeczy
  • Pamięć
  • Wobec pogórniczej rzeczywistości (2)

 

Część IV
Pogranicza odkrywki Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”

Kopalnia-elektrownia Antropologiczne laboratorium

  • Doskonała równowaga, gwałtowna modernizacja
  • Sprawcza alienacja i panowanie nad środowiskiem
  • Margines wielkiego przemysłu – marginalizacje, wykluczenia
  • Kopalnia: orbis exterior
  • Przemoc, wina, ofiara budowlana
  • Konsekwencje „nadmiaru”: metafory eksploatacji

Kopalnia: orbis interior

  • Postacie, rodziny, środki utrzymania
  • Samowystarczalność, sub-zystencja: nagromadzenie i przetwarzanie dóbr
  • Łowiectwo i zbieractwo
  • Wacław Okoński – tropiciel (Stalker). Orbis interior
  • Dobra i trofea: łowiecko-zbieracka egzystencja na krawędzi kopalni

Zapisy

  • Gabinety osobliwości, zbierackie muzea
  • „Teatr pamięci”: przeróbki, przedmioty, zbiory
  • „Wiedza konkretu”: wpisy, dzienniki, zliczenia
  • Łowcy i zbieracze – praktycy niemocy

 

Część V
Zakończenie

„Badanie rzeczywistości”

Konsekwencje

Poza antropologię

  • Przypisy
  • Bibliografia
  • Materiały
  • Indeks osób
  • Podziękowania